Yüzyılın Maçı

{Yüzyılın Oyunu mu? Kasparov Analiz Ediyor.** '20 Ocak 1999 tarihinden sonra korkarım insanları, en iyi oyunumu henüz oynamadığım konusunda ikna etmem çok zor olacak'* 'En iyi oyunum henüz oynanmadı...'** Bu geleneksel cevap çeşitli yaştaki ve değişik başarılara ulaşmış pek çok ünlü satranççıdan defalarca dinlenmiştir. Bir satranççının tüm kariyerini yüceltecek güzel bir oyun oynama isteği, ne kadar çok şahane oyun oynanmış, ne kadar çok orijinal kombinezon tahta başında yaratılmış olsa da satranççıları bir makine gibi satrancın inceliklerini kavramaya iten motive unsurudur . 20 Ocak 1999 tarihinden sonra korkarım insanları, en iyi oyunumu henüz oynamadığım konusunda ikna etmem çok zor olacak.* 'En iyi' oyun tanımı çok özneldir. Kimi fedaları sever kimi de pozisyonel oyunları; diğerlerinin de kendilerine göre bir güzellik anlayışı vardır. Herkesi tatmin edecek genel bir tanım yoktur. Her satranç oyuncusunun kendi kriterini satrançta mükemmellik olarak tanımlayabilecek kişisel tercih ve tutkusu vardır. ** Kariyerim boyunca en ciddi uzmanları bile tatmin edecek pek çok oyunum oldu. Ama sadece birkaçı en iyilerin en iyisi olma aşamasına geldi. Bunlardan ikisi tüm informator serileri içindeki en iyi üç oyunun içerisine girdi. Birincisi 1985 yılında Karpov'la olan maçımın 16.oyunudur. İkincisi ise 1995 yılında Anand'la yaptığım maçın 10.oyunudur. Yine de bu oyunlarda gizli eksikler vardı. Örneğin Karpov'la olan maçımda yaptığım er fedası yanlıştı. Anand'la oyunum ise güzelliğin ev hazırlığı olmasıyla gölgeleniyordu. Satrançseverleri cezbedecek mükemmel bir kombinezonu, özellikle de 20.yüzyılın sonunda, amatörlerin ve büyükustaların bilgisayar kullanabildikleri bir dönemde tanımlamanın güçlüğü açıktır. Her kombinezon veya feda sadece keskin analizciler tarafından değil satraçtan biraz da olsa anlayan birinin kullandığı güçlü bir bilgisayar tarafından varyant labirentlerinde rahatça dolaşmak suretiyle analiz edilebilir. Dolayısıyla bugün artık güzellik kriteri hata olmadan kombinezonlar olamayacağı için rakibin hatalarının da olabileceği ama kazanan taraf için hatasız olması gereken bir durumla ifade edilmektedir. Fedanın doğruluğu ve ahengi artık çok daha hızlı kontrol edilebilmektedir. Artık son kararın verilmesi eskisi gibi yıllar ve aylar almıyor, birkaç gün yeterli. Kazanan kombinezon kaçınılmaz mat ve fedalar gibi sürükleyici yönlere sahip olmalı. Bunlardan herkes hoşlanır. Sonuç olarak satranç rakip Şahı mat etmek için oynanır. Ne yazık ki, günümüzün modern defans teknikleri bu tür kombinezonlar yapmamıza izin vermez, daha tomurcuk halindeyken onları budar. Bir taş hatta er fedası bile günümüzde çok özel bir şey olarak kabul ediliyor. Kale fedası ise belirgin bir taktik motif içerisinde yapılmayınca satranç tarihinden bir kalıntı muamalesi görüyor. Şahın rakip taşların bombardına rağmen cesurca tahtayı baştan başa geçtiği oyunlar ise çoktan tarihin karanlıklarına gömüldüler. 'Her dem yeşil' ve 'Ölmez' gibi Anderssen oyunları çoktan unutuldu. Ben en azından bir gün devrimci ve romantik stildeki satrancı canlandırıp, yukarıda anlattığım kriterlere uygun kombinezonlar yaratacağımı hayal ediyordum. ** Wijk aan Zee turnuvasına karışık duygularla geldim. 11 aylık mecburi inzivadan sonra bu benim için önemliydi. Tabii ki çok fazla enerji toplamıştım. Shirov'la maçıma hazırlığım boşa gitmeyecekti. Hepsi oynanmayı bekliyordu. Ne var ki pratik eksikliğim hissediliyordu. Kramnik'le olan yıldırım maçlarım gösterdi ki turnuva atmosferi çok farklı, gerilimli ve boğucuydu ve beni pek iyi etkilemedi. Sonuçta pek çok fikir ciddi hatalarla boşa gitti. Kritik noktalarda sinirlerime hakim olamadım. Wijk aan Zee turnuvası çok önemliydi çünkü 13 yıldır ilk kez bir numara oluşum tehlike altındaydı. Anand'ın parlak turnuva başarıları onu satranç amatörlerinin ve satranççılarının gözönünde dünya şampiyonu yapmıştı, de jure olmasa da en azından de facto idi. Benim en ufak bir başarısızlığım ve Anand'ın zaferi satranç tarihinin akışını değiştirebilirdi. ** Tabii ki turnuvayı kazanmayı umuyordum ama sonuç en cesur beklentilerimin bile ilerisindeydi. Ivanchuk'la fırsatları değerlendiremediğim kısa berabereden sonra bir dizi oyun kazanmayı başardım. En parlak zamanlarımda, ratingimin 2800'e çıktığı günlerde bile böyle bir dönem geçirmemiştim. 10 yıl önce Tilburg ve Belgrad'da +18 yapmıştım (18 galibiyet 7 berabere 0 yenilgi) ama bu olay çok eski gözükmekte Wijk aan Zee'deki pek çok genç satranççı bu olayı Botvinnil-Tal, Fischer-Spassky maçları gibi tarihi bir olay olarak saymaktadırlar. ** İkinci turda Van Wely karşısında elde ettiğim güzel galibiyetten sonra, bana ilham veren seri halinde 7 galibiyet hatta Fritz'i de sayarsak 8 galibiyet elde ettiğim bir yıldırım turnuvası oldu. Bundan önce rekorum 5 galibiyetti ve sonrası genelde hüsranla sonuçlanırdı. Ne var ki bu sefer 6. oyunumu Shirov'la oynadım.** Neyse bu olayı bir kenara bırakalım. 20 Ocak 1999'da dördüncü tur oynanacaktı. Hollanda'nın rüzgarı eksik olmayan ufak sahil kasabası Wijk aan Zee'deki salona büyük bir satranç kalabalığı doluşmuştu. Üst düzey pek çok satranççı Büyükusta B Kategorisi ve çeşitli açık turnuvalarda oynamak üzere toplanmışlardı. O gün sıradan bir güne benziyordu. Gerçi finalini Yermolinsky galibiyetiyle tamamladığım 7 kazançlık bir yıldırım turnuvası vardı ve bu sayede Topalov'la maçıma yüksek bir moralle başladım. Özel bir şey beklediğimi söylemek mümkün olmasa da Linares'de Karpov ve bir sonraki tur Gelfand'a karşı oynayıp güzellik ödülleri aldığım oyunlardan önce hissettiğim önsezi benzeri duygulara sahiptim.Ama hislerim biraz daha farklıydı. **} 1.e4 {Bu hamleyi yaptığımda şimşekler çakmadı. Hem beyazla hem de siyahla mücadeleye her zaman hazır olan Topalov şu şekilde cevap verdi.} 1...d6 {Gerçekten çok şaşırmıştım. Pirc-Ufimtsev Savunması Topalov'un pek kullandığı bir açılış değil ve üst düzey turnuvalarda pek elverişli değil.Bu açılış beyaza oynayanın zevkine uygun olarak hem pozisyonel hem de taktik bir oyun kurabilme imkanı veriyor. Belli ki Topalov hazırlıksız olduğum bir konumda kötü oynayacağımı düşündü böylece daha önce karşılaştığı açılış hazırlıklarımdan sakınmak istedi.} 2.d4 Nf6 3.Nc3 g6 {Bu noktada düşünmeye daldım. Genelde 3.f3 ile Şah Hint Savunması'na dönüştürmeyi tehdit ederek oynamayı tercih ettim. Ne var ki, bu tür bir hamle o açılışı zaten kullandığından Topalov'u rahatsız etmezdi. Bu sebepten çok dikkatli şekilde analiz etmediğim halde, Topalov'un pratikte pek oynamadığını düşündüğüm bir pozisyona girmeye kabul ettim} 4.Be3 Bg7 5.Qd2 c6 {Bildiğim kadarıyla, Siyah genelde Fg7'den önce c6 ve b5 yapar, ama bunun büyük bir fark yaratacağını zannetmiyorum.} 6.f3 {6.Af3 b5 7.Fd3'de mümkündü. Objektif olarak bu devam yolu belki daha iyi olabilir ama oyunda iki tarafta hazırlıktan çok sağduyularına bel bağlıyorlardı} 6...b5 7.Nge2 {Garip bir hamle. Eğer Beyaz 7.Fh6!? oynamak istiyorsa bunu hemen yapabilir, e2 karesini öteki At için boş bırakabilir ve Fd3 oynama imkanını saklayabilirdi. Teorik olarak bu At yanı zamanda ilerde h3'ten de geliştirilebilirdi. Genel olarak söylemek gerekirse Age2 mantıksız ve tamamıyla psikolojiktir. Yury Dokhoian'la maçtan önce uygulayacağımız stratejiyi tartışırken,oyunlarına baktıktan sonra şöyle söyledi. ' Garry, rakip devamını tahmin edemeyeceği hamleler yapınca Topalov'un dengesi bozuluyor.' Bu sebepten 7.Age2 yaparak Topalov'u şaşırttım. Bu hamle ciddi tehditler yapmamakla beraber, gelişimi sürdürüyor. Bununla beraber rakibim, daha önceki oyunlarında karşılaşmadığı bu pozisyondan hoşlanmamışa benziyor.} 7...Nbd7 8.Bh6 {Geç olsun da güç olmasın. Fili değişmek iyidir.} 8...Bxh6 9.Qxh6 {Beyaz, Siyah rok atamayacağından bir miktar başarı elde etti. Ne var ki Siyah Şah Vezir kanadına da saklanabileceğinden bu kısa ömürlü bir başarıdır. Beyaz Şah da Vezir kanadına gizlenecektir. Çeşitli manevralardan oluşan mücadele sonucunda Beyaz ciddi bir üstünlük elde edemez. Şimdi 9...Va5 oynarsa beyaz 10.Ac1 ile cevaplar, daha sonra At b3'e giderek tempo kazanır. Beyaz bu şekilde oyununu sağlamlaştıracak ve Siyahın Veziriyle Beyaz Vezirin h6'ya girme çabasını engellemesini durduracak.} 9...Bb7 10.a3 {Hemen rok atmak istemedim çünkü Şahımı Va5'den sonra b4'e karşı nasıl koruyacağımı göremedim. Bu sebepten Beyaz bir bekle-gör hamlesi yapıyor ve Ac1 hamlesini saklıyor.} 10...e5 {Topalov 11 dakika düşündükten sonra merkezdeki durumunu sağlamlaştırmaya çalışıyor ve uzun roka hazırlanıyor. Siyah'ın pek çok alternatifi olmakla beraber en mantıklısı bu hamle.} 11.O-O-O Qe7 12.Kb1 {Beyaz'ın pek de fazla alternatifi yok;taşların arasındaki koordinasyonu sağlamalı. Bu sebepten Atı c1'den b3'e transfer etmeye karar verdim 12...a5?! 13.Ac1 b4 14.de5! de5! (14...Ag8 15.Vg7 Ve5 16.Ve5 de5 17.Aa4 Beyazlar iyidir.) 15.Aa4 ba 16.b3 Beyaz iyidir.} 12...a6 {Hemen rok atmak da mümkündü, ama Topalov potansiyel bir d5 tehdidinden sakınmak için roku erteliyor.Bu tehdidin gerçek olduğundan emin değilim ama siyah 12...a6'yı gerekli buldu.} (12...a5 {?!} 13.Nc1 b4 14.dxe5 {!} dxe5 {!} (14...Ng8 15.Qg7 Qxe5 16.Qxe5+ dxe5 17.Na4 {} ) 15.Na4 bxa3 16.b3 {} ) 13.Nc1 O-O-O 14.Nb3 {İki tarafında gelişmesi tamamlanmak üzere. Ne var ki Siyah baskı altında olduğu için biraz girişkenlik göstermeli. Eğer Beyaz g3, Fh3 ve Khe1 ile gelişirse Siyah'ın pozisyonu kolay olmayacak. Siyah'ın Şahı biraz zayıflamıştır ve tabii ki c6-c5'i gözönünde bulundurmalı. Ama o zamanda Beyaz'ın d5 sürmek ve kırmak gibi alternatifleri olacak. ** Büyük olasılıkla merkezi kapatmak daha umut verici. Beyaz'ın alan üstünlüğü atak için imkan sağlar. d5'den sonra Siyah'ın Vezir kanadındaki zayıflıklardan yararlamaya çalışacaktım. O zaman Veziri h6'dan b6 ve a7'ye transfer edecebilirdim. Saçma bir fikir gibiydi; bu fikir beynime şimşek hızıyla girdi ve çıktı ama bilinç altımda Vezirin a5'deki atla çok iyi iş yapabileceği, fil h3'den de gelişirse çok iyi olacağı zihnimde canlandı. Bu düşünceler ilerde oluşacak harika kombinezonun temellerini oluşturdu.} 14...exd4 {!} {Çok iyi bir karar ;merkezde rahatlama. Beyaz'ın gelişiminin geri kalmışlığının ve aktif taşlarının Siyah Şahın zayıflığını karşılayacağını düşünerek Siyah konumu açmakta tereddüt etmiyor.} 15.Rxd4 c5 16.Rd1 Nb6 {!} {Çok iyi bir hamle. Siyah d5 hazırlıyor.Burada 10 dakika ciddi bir şekilde düşünmek zorunda kaldım. Beyaz ne yapmalı? Örneğin 17.a4?! oynarsa Siyah 17...b4 18.a5 bc 19.ab Ad7 ile iyi bir durum elde eder. 17.Aa5 d5 18.Ab7 (18.g3 d4)18...Şb7 19.ed Abd5 20.Ad5 Ad5 21.Fd3 f5 22.Khe1 Vc7 23.Ff1 c4 halinde ise karşılıklı şanslar veren bir pozisyona ulaşılır. Tabii ki Siyah Şah ortadadır ama Beyaz Filde erlerrin arkasında sıkışmış durumdadır. Dinamik bir denge vardır. Şimdi kombinezonun loş hatları gözükmekteydi ama hala nasıl bir şey olacağı belirsizdi. g3 ve Fh3 kötü olmazdı.} 17.g3 {Şimdi Fil h3'e Vezir f4'e At ise a5'e gidecek ve bu bölgede bir darbe gelecek. Bu noktada ne tür bir taktik vuruş olacağını bilmiyorum ama taşlarımı bu şekilde dizmek aklımda çoktan oluşmuştu.} (17.a4 b4 18.a5 bxc3 19.axb6 Nd7 {} ) (17.Na5 d5 18.Nxb7 Kxb7 19.exd5 Nbxd5 20.Nxd5 Nxd5 21.Bd3 f5 22.Rhe1 Qc7 23.Bf1 c4 {} ) 17...Kb8 {d6-d5 oynamak için Topalov zamanı olduğunu düşünüyor.} 18.Na5 Ba8 19.Bh3 d5 {İki taraf da planlarını gerçekleştirdi; Beyaz gelişimin tamamladı, ve Siyah d6-d5 oynadı.Belirtmeliyiz ki Beyaz Fh3'den önce Aa5 oynadı aksi halde ...Ac4'den sonra mümkün olmayacaktı. O zaman Khe1 oynanabilirdi ama bu da farklı bir oyuna yol açardı. Sistematik olarak fedayla sonuçlanacak planımı gerçekleştirmeye başladım. Kd4 hamlesi de zihnimde belirmişti ama konum tekrarını farketmemiştim. Atağın genel hatlarını sezdim.} 20.Qf4+ Ka7 21.Rhe1 {İşte bu anda berabere olasılığını farkettim. Dahası Kaleyi vererek oyuna devam edebileceğimi gördüm ama oyun nerelere gidecekti bilemiyordum. Şahın a5'deki durumu doğuştan gelen içgüdülerime ve zevkime uygundu. Saldırı içgüdüsü, materyalle mat ağına girmiş bir Şah arasında bir tercih yapmam gerektiğini söylüyordu. Bunun yanı sıra bilinmeyeni keşfetme merakım beni kamçılıyordu. Siyah Şahı kendi kampımın merkezine çekip sıkıştırma imkanı bir daha gelir miydi ki? Lasker'in h7'den Vezir feda ederek Siyah Şahı g8'den g1'e sürükleyip mat ettiği oyun bizim için bir efsane gibidir. Bu sadece çok eskiden olabilirmiş gibi gözüküyor. Ve birden böyle bir imkan. Topalov kendinden emin hamlesini oynadı.} 21...d4 {Tabii ki 21...de4? 22.fe4 ile oyun açılır ve 23.Ad5 tehdidi Siyah'a büyük dertler açar. Siyah Şah zayıftır.Beyaz burda 22.Aa2 oynayabilirdi ama 22...Khe8 veya h6'dan sonra oyun çok karışık olurdu. Doğal olarak elim Atı merkeze götürdü.} (21...dxe4 {?} 22.fxe4) 22.Nd5 {Doğrusunu söylemek gerekirse bu hamle en güçlüsü değildir ama ilerideki kombinezona bir giriş oluşturur.} 22...Nbxd5 23.exd5 Qd6 {Atak şanslarının kurumuş olması Topalov'u biraz şaşırtmış gözüküyordu. c6'dan şah mantıksız gözüküyor. Fil atı alır ve Şah b6'ya gelir.Beyazın Kalelerle Siyah Şaha saldırması çok zor olur. d4 Piyonu d hattını kapatır, ve e hattından da giriş zordur. Aslında bu doğru değildir. Şimdiki hamlem tereddütsüz yapıldı ve Topalov için kötü bir sürpriz oldu} 24.Rxd4 {!!} {Bu hamleyi yaptığımda, sadece konum tekrarını görmüş ve kombinezonun tüm resmini görmemiş olsam da atağı sürdürme imkanı çok açıktı. Kd6-b6 fikrini görmüştüm ama tüm varyantların sonuna kadar hesaplanması gerektiği düşüncesini kafamdan atamıyordum. Belki de bir yerde Siyah'ın defansı vardı. Topalov 15 dakika harcadı. O sırada salonda dolaştım. Uçar gibiydim. Bu hummalı anlarda sanki bana çok az oyuncu kalmış gibi gözüktü. Beynim sadece bir yönde çalışıyordu ve o anda oluşabilecek pozisyonların resmi zihnimde canlanmaya başladı. Kd7 hamlesini gördüm. Nasıl gördüğümü hatırlamıyorum ama tüm varyantı sonuna kadar gördüm. Şahın Ff1 ve Kd7'den sonraki yolculuğunu gördüm ve heyecanımı bastıramaz hale geldim çünkü 24...Şb6'nın tüm düzeneği bozduğunu farkettim. Başta 25.b4'e niyetlendim ama 25...Vf4 (25...Ad5 26.Vd6 Kd6 27.bc Şc5 28.Ab3 Şb6 29.Şb2 Khd8 30.Ked1 Fc6 31.f4 Şc7= ) 26.Kf4Ad5 27.Kf7 cb 28.ab4 Ab4 29.Ab3 Kd6'den sonra Siyah iyidir. Eğer Topalov 24...Şb6! oynasaydı (24...Fd5?! 25.Kd5 Ad5 26.Vf7 Ac7 27.Ke6 Kd7 28.Kd6 Kf7 29.Ac6 Şa8 30.f4) o zaman 25.Ab3!'i bulabilirdim ve Kale tekrar alınamaz. 25...Fd5! (25...cd? 26.Vd4 Şc7 27.Va7 Fb7 28.Ac5 Kb8 29.Ke7 Beyaz kazanır; 25...Ad5? 26.Vf7 Khf8 27.Vg7 Kg8 28.Vh6 Vf8 29.Kh4 Beyazlar iyidir.) 26.Vd6 Kd6 27.Kd2 Khd8 28.Ked1 Beyazlar eşitliği korur ama o kadar. Kombinezonun bu şekilde bozulması olasılığı beni çılgına çevirdi ve Topalov'un d4 alması için dua etmeye başladım. Kazanıp kazanmayacğımı bilmiyordum ama kombinezonun güzelliği beni büyülemişti. ** Veselin taşı ittirip kaleyi aldığında gözlerime inanamadım. Maçtan sonra açıkladığına göre oyunun geriliminde yorulmuş ve Beyaz'ın konum tekrarı berabere yapacağını düşünmüştü. Aklına hiç Kale eksik olmasına rağmen Beyaz'ın, Siyah Şahı a4'e hapsederek oynayabileceği gelmemişti.} 24...cxd4 {?!} {Bu hamle oyunu kaybettirir ama ünlemi hakeder çünkü en güzel kombinezonlar bile rakip olmadan yaratılamaz. Topalov Kaleyi almasa oyun berabere bitebilirdi. Veselin yarım puan fazla alacaktı. O biraz kazanmış ben de biraz rating kaybetmiş olacaktım ama satranç satranç severler çok şey kaybetmiş olacaklardı. Ne var ki Caissa o gün yüzüme gülmüştü. Alıştan sonra olaylar mecburi gelişti.} (24...Kb6 {!} 25.b4 (25.Nb3 {!} Bxd5 {!} (25...cxd4 {?} 26.Qxd4+ Kc7 27.Qa7+ Bb7 28.Nc5 Rb8 29.Re7+ {} ) (25...Nxd5 {?} 26.Qxf7 Rhf8 27.Qg7 Rg8 28.Qh6 Qf8 29.Rh4 {} ) 26.Qxd6+ Rxd6 27.Rd2 Rhd8 28.Red1 {} ) 25...Qxf4 (25...Nxd5 26.Qxd6+ Rxd6 27.bxc5+ Kxc5 28.Nb3+ Kb6 29.Kb2 Rhd8 30.Red1 Bc6 31.f4 Kc7 {} ) 26.Rxf4 Nxd5 27.Rxf7 cxb4 28.axb4 Nxb4 29.Nb3 Rd6 {} ) (24...Bxd5 {?!} 25.Rxd5 Nxd5 26.Qxf7+ Nc7 27.Re6 Rd7 28.Rxd6 Rxf7 29.Nc6+ Ka8 30.f4) 25.Re7+ {!} {Bu hamleyi ışık hızıyla yaptım. Zaten düşünecek bir şey yoktu. Kale dokunulmazdır. Bu tür hamleler zevkle yapılır. Bu arada d4'ün d hattını bloke ettiği e hattından oyun olmadığı gibi düşüncelerim çürütülmüş oldu. İki Kale de kendilerini feda ediyorlar ve bu sayede Siyah kamp Beyaz taşların hücumuna açık hale geliyorlar. Veziri b6'da atı a5'de Fh3'de hayal ettiğim yapı birden gerçek oldu. Eğer 25...Şb8? 26.Vd4! Ad7 27.Fd7 Fd5 28.c4! Ve7 29.Vb6 Şa8 30.Va6 Şb8 31.Vb6 Şa8 32.Fc6! Fc6 33.Ac6 ve Siyahlar mecburi kaybederler.** Belirtmeliyim ki 25.Vd4? Vb6 26.Ke7 Ad7 ile Beyaz'ın atağı biter.} 25...Kb6 (25...Kb8 {?} 26.Qxd4 {!} Nd7 27.Bxd7 Bxd5 28.c4 {!} Qxe7 29.Qb6+ Ka8 30.Qxa6+ Kb8 31.Qb6+ Ka8 32.Bc6+ {!} Bxc6 33.Nxc6 {} ) 26.Qxd4+ Kxa5 {Bazı oyuncular, Anand dahil 26...Vc5'in oyunun kurtardığını iddia ettiler. Fakat 27.Vf6 Vd6 28.Fe6!! Beyaz hattı kapattı ama çeşitli tehditlerle rakibi ümitsiz bir konuma sokacak. Örneğin 28...Fd5 (28...Khe8 29.b4!+-) 29.b4 Fa8 30.Vf7 Vd1 31.Şb2 Vf3 32.Ff5 en kolay yol olacaktır çünkü tüm yollarda mat kaçınılmaz olur.} (26...Qc5 27.Qxf6+ Qd6 28.Be6 {!!} Bxd5 (28...Rhe8 29.b4 {!} {} ) 29.b4 Ba8 30.Qxf7 Qd1+ 31.Kb2 Qxf3 32.Bf5 {} ) 27.b4+ Ka4 28.Qc3 {Bu hamleyi tereddütsüz yaptım. Doğrusunu söylemek gerekirse varyantın sonunu merak ettiğimden düşünemiyordum. Gördüm ki bu hamle oyunu bitiriyordu ve Siyah'ın kurtuluşu yoktu. Veselin düşünürken bana zaman kazandırdı. Ama başka bir şey düşünemiyordum ki. Ne var ki daha iyi bir hamle varmış. Objektif olarak bakılırsa 28.Ka7! çok daha kuvvetli olacaktı. Bu hamle Lubomir Kavalek tarafından büyük olasılıkla bilgisayar yardımıyla bulundu. Bununla birlikte Kavalek tarafından bulunmuş bu hamle, Siyah'ın çeşitli defans imkanlarını kullanmasını engelleyerek daha rahat kazandırır. Böyle defans imkanları oyunda da çıkabilirdi ama sonuç olarak yine kaybederdi. ** 28..Ka7'den sonra 28...Ad5 29.Ka6!! Va6 30.Vb2 Ac3 31.Vc3 Fd5 32.Şb2} (28.Ra7 {!} Nxd5 (28...Bxd5 29.Qc3 Rhe8 30.Kb2 Re2 {Siyah c2 erini açmaza alarak Vb3 mat tehdidini kesti. Şimdi birden Vezir rotasını değiştiriyor.} 31.Qc7 {!} Qxc7 32.Rxa6+ {} Qa5 33.Rxa5#) (28...Bb7 {En iyi devam yolu} 29.Rxb7 Qxd5 (29...Nxd5 {Yeni bir mat fikri bulunur.} 30.Bd7 {!} {Tehdit Fb5 ile Şahı ortaya çıkarmak ve yine Kaleyle mat etmektir.}) 30.Rb6 a5 (30...Ra8 {30...Ka8'e 31.Vf6 ile materyal dengesini sağlar ve atağa devam eder.}) 31.Ra6 Ra8 32.Qe3 {!!} Rxa6 33.Kb2 {Yine b3'ten mat tehdidi} 33...axb4 34.axb4 {33...ab 34.ab'den sonra yeni mat tehdidi için a3 karesi boşalır. b4'deki alış matı sadece 1 hamle erteler.} 34...Kxb4 (34...Qa2+ 35.Kxa2 Kxb4+ 36.Kb2 {Siyah'ın nispeten materyali daha iyidir (Vezire karşı iki kale). Fakat Beyaz atağına devam ediyor ve kurtuluş da yok.} 36...Rc6 37.Bf1 {a3'den mat istiyor.} 37...Ra8 38.Qe7+ Ka5 39.Qb7 {. b5'den mat tehdidi bir Kale kazandırır.}) 35.Qc3+ Ka4 36.Qa3#) 29.Rxa6+ {!!} Qxa6 30.Qb2 Nc3+ 31.Qxc3 Bd5 32.Kb2 {Ve şimdi Vb3 fedasıyla olacak mattan kurtuluş yoktur. Filin d5'i alışı da kaybeder.} 32...Rhe8 33.Qb3+ Bxb3 34.cxb3# {}) 28...Qxd5 {Burada, Topalov'un 1 saatten az süresi benimse 32 dakikam vardı. 28...Fd5 29.Şb2! yüzünden daha kötü olurdu.} 29.Ra7 {!} Bb7 30.Rxb7 {Beyazlar 30.Vc7 ile sürekli Şah için oynamıyor. Emindim ki Beyaz daha iyisini yapabilirdi.Tabii ki 30...Kd6 31.Kb6! etkili bir varyant ama zor değil d6'daki Kale aynı anda hem a6 Piyonunu tutup hem de d4 karesini kontrol edemez. Önemli nokta d1'den mat yoktur çünkü Şah aniden a2'ye gider ve Vb3 ile b3'ten matı destekler. Benzer olasılıkları iki tarafta gördü ve Topalov hamlesini yaptı.} 30...Qc4 {Göz önünde bulundurduğum en doğal defans hamlesi. Ne var ki bu hamle en etkili mat ağıyla sonuçlanır. Aslında iki ayrı defans imkanı daha var ve bunlar az kalsın kafamdaki bu güzellik tablosunu bozabilirdi. ** İlki bir sonraki gün Topalov'un gösterdiği 30...Khe8 idi. Bu hamleyi Reinderman'la oyunum sürerken bana söyledi. Sonuçta 30...Khe8 sonucunda olabilecek derin varyantları hesaplamaya başlayınca Reinderman ile oyunumun açılış bölümünde hata yaptım. Neyse ki sonradan bu düşüncelerden silkinip güzel bir şekilde oyunu kazanmayı başardım. Topalov'un hamlesi fazla canlı kalamadı çünkü herkes bu oyunu analiz ediyordu. O gün tur sonunda Lichterink Beyazlara çok parlak bir kazanç gösterdi} (30...Rhe8 31.Rb6 Ra8 32.Bf1 {!!} {Bu hamle 32...Vc4'ü engeller ve 33.Kd6 tehdidini yaratır.} 32...Nd7 (32...Re1+ {Lichterink büyük olasılıkla bilgisayar yardımıyla burada gene inanılmaz bir defans buldu.} 33.Qxe1 Nd7 {Beyaz Kale alınır ama önemli nokta At b6'ya gitmeye çalışır.} 34.Qc3 ({Kaleyi almak mecburidir,} 34.Rb7 {!} Qxb7 {Bilgisayarvari bir kazanç gelir} (34...Ne5 35.Qc3 Qxf3 36.Bd3 Qd5 37.Be4 {} ) 35.Qd1 Kxa3 36.c3 {Beyaz Vezir merdiven şeklinde mat eder.Vc1-Vc2-Va2. Mat kaçınılmazdır. ** Oyun esnasında bu devam yolunu bulup bulamayacağımı bilmiyorum ama kombinezonun güzelliği dayanılmazdı. Esasında biz bu analizlerde değişik mat motifleri üzerinde uğraşıyoruz ve bildiğim kadarıyla böyle bir olay pratikte ciddi satranççıların başına gelmemiştir. Bu tür mat temaları genelde problemcilerin ilgi alanına girmektedir.}) 34...Nxb6 35.Kb2 {34.Vc3 Ab6 35.Şb2'den sonra at c4'den şah çeker. a2'ye giderse d2'den şah çeker ve b3 karesini kontrol eder ve Siyah kazanır.}) 33.Rd6 {!} Rec8 34.Qb2) (30...Ne4 {Siyahın başka bir imkanı daha var. 30...Ae4 ile ani bir At fedası yapabilir.} 31.fxe4 Qc4 {Oyundaki varyantı Beyaz ezbere devam ettirirse Ff1'den sonra varyantın sonunda Siyah e4'ü şah çekerek alır.} 32.Qf6 (32.Qe3 {?} Rc8 33.Bxc8 Rxc8 34.Qc1 Qd4 {!} {} ) (32.Qxc4 {?!} bxc4 33.Kb2 f5 34.exf5 c3+ 35.Kxc3 Kxa3 36.f6 Rd6 37.f7 Rc6+ 38.Kd4 Rxc2 39.Bf1 {Beyaz'ın kazanç şansları var. Belki Beyaz kuvvetli eri ve Şahını g7'ye sokma imkanı sayesinde kazanacaktır ama bu kombinezonu oyun sonunda kazanmak için yapmadık. Gerçekten de Beyaz'ın daha iyi bir alternatifi var.}) (32.Ra7 {!} Rd1+ (32...Ra8 33.Qe3 {} ) 33.Kb2 Qxc3+ 34.Kxc3 Rd6 {Kd6 yine oyun sonuna gireriz ama burada durum öncekinden farklıdır. Siyah Şah hala mat ağındadır.Er b5'i henüz terketmedi ve Vezirlerin eksikliğine rağmen Beyaz tehditlerine devam ediyor.} 35.e5 Rb6 36.Kb2 Re8 37.Bg2 {!} Rxe5 (37...Rd8 38.Bb7 Rd7 39.Bc6 {!!} {} Rxa7 40.Bd5 {}) 38.Bb7 Re7 39.Bd5 {ve birden Fil b3'e ulaşır. Vezirin oraya ulaştığı zaman ki etkiyi gösterir.}) 32...Kxa3 33.Qxa6+ Kxb4 34.Bd7 {Bunu oynamak iyi değildir}) 31.Qxf6 Kxa3 (31...Rd1+ {!} 32.Kb2 Ra8 33.Qb6 {!} Qd4+ 34.Qxd4 Rxd4 35.Rxf7 {Teknik olarak zor bir karar} (35.Bd7 Rd2 36.Bc6 f5 37.Rb6 Ra7 38.Be8 Rd4 39.f4 {Siyah neredeyse oynamazdadır.} 39...Rc4 40.Bf7 Rxb4+ 41.axb4 Rxf7 42.c3 Ra7 43.Re6 a5 44.Re1 {Yeni bir mat ağı ortaya çıkar. Bu sefer a1'den mat söz konusudur. }) 35...a5 36.Be6 axb4 37.Bb3+ Ka5 38.axb4+ Kb6 (38...Rxb4 39.c3 {}) 39.Rxh7 Rc8 40.h4 {} {Beyazlar rahat bir şekilde bu konumu kazanırlar. Fil, 3 Piyon Kaleden çok daha kuvvetlidir. Buna rağmen 35.Fd7 daha iyidir. Oyun esnasında da bu hamleyi düşünüyordum çünkü c3 ile Kalenin düştüğünü görmedim}) 32.Qxa6+ {Sonuçta Topalov a3'ü Şahla aldı ve rüyalarım gerçek oldu. ** Son bir kez varyantı kontrol etmeye çalıştım. Gözlerime inanamıyordum, uzun süredir tasarladığım şey gerçekleşecekti. Yıllar geçer gibi oldu ama aslında iki dakikalık bir düşünceden sonra} 32...Kxb4 33.c3+ {!} {Büyük olasılıkla şimdi Topalov her şeyi anladı. Tabii ki 36...Kd2'yi gördü ve satranççılara çok sık olduğu gibi hemen Kd7'yi farketti. Siyah'ın c3'ü almaktan başka şansı yok} 33...Kxc3 34.Qa1+ Kd2 (34...Kb4 35.Qb2+ Ka5 36.Qa3+ Qa4 37.Ra7+) 35.Qb2+ (35.Qb2+ Kd1 {Siyah Şah tüm tahta boyunca büyük bir 'L' çizdi! (b8'den d1'e) Ve şimdi sakin bir limana yaklaşmış gibi gözüküyor (Beyaz'ın başka şahı yok). Uzun süredir boş diagonalde duran ve e6 karesini koruyan Fil harekete geçiyor.}) 35...Kd1 (35...Ke3 36.Re7+ Kxf3 37.Qg2# {}) 36.Bf1 {!} {Beyaz kaçışı olmayan Fille saldırıyor. c hattı boyunca çekilirse 37 Ve2 mat eder.} 36...Rd2 {Siyahlar mecburen bu karşı saldırıyı yapıyorlar. Beyazlar bir an beklese Siyahlar hemen mat ilan edecekler ne var ki Beyaz Kale de oyuna giriyor.} (36...Qxf1 37.Qc2+ Ke1 38.Re7+ {Kim böyle bir matı sever bilmem. Daha önce incelediklerimiz yanında bu ıvır zıvır kalır.}) 37.Rd7 {!} Rxd7 {a1-h8 çaprazının zayıflığı bu kombinezonda en önemli element. Bazen herşey bu tür ufak tefek şeylere bağlıdır. Eğer kale g8'de olsaydı kombinezon mümkün olmazdı.37.Kd7'den sonra Siyah ümitsizdir. Yine de mekanik olarak Topalov mücadeleye devam etti.} 38.Bxc4 bxc4 39.Qxh8 Rd3 {Bu hamle yanıltıcı bir girişim varmış görüntüsü yaratıyor. Eğer beyaz h7'yi alırsa c3 ve Siyah Piyonu Vezir çıkar. Ne var ki dama oynamıyoruz ve almak mecburi değil. Şimdi Vezir gerçek gücünü sergiliyor.} 40.Qa8 {Mücadele alanına yaklaşıyor.} 40...c3 41.Qa4+ Ke1 42.f4 {Siyah 'Vezire Kale' oyun sonunu oynama imkanından yoksun kalıyor. Özellikle bilgisayara karşı oynarken güçlü taraf daha dikkatli olmalıdır. Fakat pratikte tahta başında oynarken zayıf olan tarafın bilgisayarın dakik hamlelerini yapması neredeyse olanaksızdır. Bunun sonucunda kuvvetli tarafın işi kolaylaşır. Bununla beraber oyunda hala Beyaz erler var ve böyle bir final oynamak ihtimal dışı.} 42...f5 43.Kc1 {Siyahın c Piyonu ile ilgili düşüncelerini etkisiz hale getiriyor.} 43...Rd2 44.Qa7 {Vezir erlere saldırmaya başlıyor.Terk . ** Aslında oyun bitmemişti. Oyunun internet yoluyla yayını dünyayı sarsmıştı ve herkes analiz etmeye başlamıştı. Topalov oyunu gece analiz etti daha sonraki günde Hollandalı gazeteciler analiz ettiler. Defans aradılar, karşı şanslara baktılar, kazanç buldular ve tekrar yeni defans aramaya başladılar. Bu oyun hakkında pek çok analiz yapıldı. Daha sonra Kavalek Ka7'yi buldu, ama şimdi son kararı biliyoruz. Yüzlerce bilgisayar konumu analiz etti ve onaylandı ki Beyaz'ın kombinezonu doğruydu. Siyah'ın hatası 24...cd idi. Bu hamleden sonra siyah Şah, defans imkanları kesilecek şekilde hapsoluyor ve yazgısını çaresizlik içinde bekliyordu. ** Gerçekten bu andan itibaren en iyi oyunumun oynanmadığını iddia etmek benim için çok zor olacaktır. Profesyonel açıdan inanıyorum ki Svidler'le oyunum aslında daha iyiydi. Ama satranç severler Grünfeld'i pek umursamıyorlar ki! Satranç severler bilindik bir konumda er fedasına veya kontur bir fedaya önem vermiyorlar. İyi bir açılış ve ilginç mücadeleyle dolu, unutulmaya yüz tutmuş romantik zamanlardan kalma fedalarla dolu bir oyunu, merkez kontrolü için yapılmış hamlelerle veya Vezir transferi ile dolu oyunlara tercih ediyorlar. Bu oyunun böyle mütevazi ve çok anlamlı olmayan bir varyantta oynanmış olması rastlantı değil. Daha önce de söylediğim gibi taraflar bu oyunu bilgilerine değil sağ duyularına, pozisyon bilgilerine dayanarak oynadılar. Benim en büyük başarımın açılış fikirlerini belli bir yere kadar götürerek oyun kazandığıma en iyi cevap bu oyun olacaktır. Uzun vadede satranç uzmanları anlayacaktır ki başarının sebebi sadece derin ev hazırlıklarında değil ama bu hazırlıkların nasıl yapıldığı ve bu sayede satranççının ufkunun ne kadar genişlediğinde yatar} 1-0